Ο Zadeh γεννήθηκε το 1921 στο Αζερμπαϊτζάν και πέθανε στο 2017 στις Η.Π.Α. Ήταν μαθηματικός, επιστήμονας των υπολογιστών, ηλεκτρολόγος μηχανικός, ερευνητής της τεχνητής νοημοσύνης και καθηγητής της επιστήμης των υπολογιστών.
Σαν σήμερα, 30 Νοεμβρίου του 1964, παρουσίασε την εργασία τους για τα "ασαφή σύνολα" (fuzzy sets), συστήνοντας μας για πρώτη φορά με τη θεωρία της "ασαφούς λογικής" (fuzzy logic).
Αν και η αρχική αντιμετώπιση της επιστημονικής κοινότητας ήταν μάλλον εχθρική, σήμερα η θεωρία του βρίσκει τεράστια εφαρμογή σε κλάδους των υπολογιστών και της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως γνωρίζουμε η κλασική λογική ασχολείται με την μελέτη κανόνων με τους οποίους είναι δυνατόν να οδηγηθούμε σωστά από τις υποθέσεις στα συμπεράσματα. Θεμελιωτής της λογικής θεωρείται ο Αριστοτέλης, αν και οι άνθρωποι επιχειρηματολογούσαν για αιώνες πριν, χωρίς να διατυπώνουν κανόνες για το πως πρέπει ακριβώς να το κάνουν.
Ο Αριστοτέλης όμως, ήταν ο πρώτος που έβαλε αυτούς τους κανόνες, ξεκινώντας από μια θεμελιώδη αρχή:
Μια πρόταση χαρακτηρίζεται αληθής, όταν περιγράφει μια πραγματική κατάσταση του κόσμου μας.
Π.χ. Το αίμα είναι κόκκινο.
Μια πρόταση χαρακτηρίζεται ψευδής, όταν περιγράφει μια μη υπαρκτή κατάσταση των πραγμάτων.
Π.χ. Το αίμα είναι πράσινο.
Γενικά, μια κατάσταση ή υφίσταται ή δεν υφίσταται. Δηλαδή δεν υπάρχει τρίτη περίπτωση.
Εδώ είναι η διαφορά της θεωρίας του Zadeh.
Η ασαφής λογική λέει ότι τα πράγματα συχνά δεν είναι άσπρο-μαύρο και αληθές- ψευδές, προκαλώντας αντιπαράθεση με το 2.500 χρόνων μοντέλο της λογικής του Αριστοτέλη.
Π.χ. Ένα προϊόν Α πωλείται από μια εταιρία 50 ευρώ. Ένα προϊόν Β πωλείται από μια άλλη ανταγωνιστική εταιρία 60 ευρώ.
Η κλασική λογική θεωρεί την πρόταση "το προϊόν Α είναι πιο φθηνό από το προϊόν Β" ως αληθής.
Η ασαφής λογική όμως λέει ότι η παραπάνω πρόταση έχει σίγουρα κάποιο βαθμό αλήθειας, αλλά όχι την απόλυτη, γιατί λαμβάνοντας υπόψη και άλλες παραμέτρους (ποιότητα, υλικά κατασκευής, καλαισθησία κ.α.) μπορεί η πρόταση να είναι αληθής κατά ένα μέρος.
Η ασαφής λογική δημιουργεί μεταβλητές (λεκτικές), όπως: πολύ φθηνό, φθηνό, μέτριο, ακριβό, πολύ ακριβό, με κάθε κατηγορία να αποτελεί ένα ασαφές σύνολο.
Ένα ασαφές σύστημα ουσιαστικά, μπορεί να δημιουργηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να περιέχονται ειδικές γνώσεις που απαιτούνται για την εκτίμηση ενός αντικειμένου, προσομοιώνοντας καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο με αποχρώσεις του γκρι, σε αντίθεση με το άσπρο-μαύρο ή το 0-1 ενός υπολογιστή.
Θανάσης Κοπάδης
Μαθηματικός - Συγγραφέας
