Με βάση την πολιτική ατζέντα που παρουσίασε σε πρόσφατο υπουργικό συμβούλιο ο πρώην υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης, εντείνεται η προσπάθεια αποκέντρωσης και ενίσχυσης της «διοικητικής αυτονομίας» των σχολικών μονάδων.
Οι νέες αρμοδιότητες που προβλέπονται για τους/τις διευθυντές/ντριες είναι χαρακτηριστικές:
Δυνατότητα επιλογής Υποδιευθυντή.
Πρωτοβουλία για κατά προτεραιότητα αξιολόγηση εκπαιδευτικών.
Κατάρτιση του Εβδομαδιαίου Ωρολογίου Προγράμματος με έγκριση Συμβούλου και Επόπτη Ποιότητας.
Αυτές οι αλλαγές συνεχίζουν την πορεία που χάραξε ο Ν. 4823/2021 και φέρνουν την ελληνική εκπαιδευτική διοίκηση πιο κοντά στα πρότυπα του new public management.
Από το Δημόσιο Σχολείο στο «Διοικούμενο» Σχολείο
Η αυτονομία των σχολικών μονάδων δεν είναι νέα ιδέα. Εφαρμόστηκε ήδη σε χώρες όπως η Βρετανία, η Σουηδία και η Αυστραλία, με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Όμως τα αποτελέσματα είναι εξόχως προβληματικά για τους εκπαιδευτικούς :
| Χώρα | Μοντέλο | Προβλήματα | |
|---|---|---|---|
| Βρετανία | Academies | Ενίσχυση κοινωνικών ανισοτήτων | |
| Σουηδία | Ελεύθερη αγορά | Εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης | |
| Αυστραλία | Αποκέντρωση | Διοικητικό βάρος στους εκπαιδευτικούς |
Ο διευθυντής ως «εκτελεστικός φορέας αποδοτικότητας»
Στην Ελλάδα, εάν ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας προχωρήσει η νέα εικόνα του διευθυντή μοιάζει με διευθύνοντα σύμβουλο σχολικής μονάδας. Το πρότυπο αυτό εμπνέεται από το μάνατζμεντ επιχειρήσεων:
Έλεγχος επί του προσωπικού
Διαχείριση πόρων
Ανάληψη ευθυνών για «σχολική επίδοση»
Ανταγωνισμός μεταξύ σχολείων
Τι είναι το New Public Management (NPM);
Το NPM είναι διοικητικό μοντέλο που εφαρμόστηκε αρχικά στον δημόσιο τομέα της Μ. Βρετανίας και βασίζεται σε λογικές της αγοράς: αξιολόγηση με βάση την απόδοση, αποκέντρωση, διαφάνεια, ανταγωνισμός και αυξημένη λογοδοσία.
Η φωνή της εκπαιδευτικής κοινότητας
Εκπαιδευτικοί και σωματεία εκφράζουν βαθιές ανησυχίες:
Υποβάθμιση του ρόλου του Συλλόγου Διδασκόντων.
Ατομικοποίηση της σχέσης εκπαιδευτικού-διοίκησης.
Αύξηση διοικητικών υποχρεώσεων σε βάρος του παιδαγωγικού έργου.
Κίνδυνος πελατειακών σχέσεων με βάση «καλές επιδόσεις».
Χαρακτηριστικός είναι ο όρος που χρησιμοποιούν:
«Διευθυντής-Δερβέναγας»: Υπερεξουσίες, αξιολογητής, πειθαρχικός και manager ταυτόχρονα.
Ποιες είναι οι συνέπειες για τους εκπαιδευτικούς;
Έρευνες έχουν δείξει ότι:
Η αξιολόγηση απόδοσης αυξάνει το εργασιακό άγχος.
Η απώλεια συλλογικότητας μειώνει το ηθικό.
Σύμφωνα με μελέτες (Day et al., 2007), σε περιβάλλοντα υψηλής επιτήρησης, οι εκπαιδευτικοί νιώθουν λιγότερη επαγγελματική αυτονομία και αυξημένο κίνδυνο burnout.
